ทหารไทยมั่นใจ การฝึกปลอดภัย ด้วย Chiang Mai Heat Stroke Fast Track

ทหารไทยมั่นใจ การฝึกปลอดภัย ด้วย Chiang Mai Heat Stroke Fast Track

คุณสมบัติ

---

ภารกิจอันสำคัญยิ่งอีกอย่างหนึ่งของโรงพยาบาลกองทัพบก คือการให้การบริการทางการแพทย์แก่ประชาชนซึ่งเข้ามารับราชการทหารเป็นทหารกองประจำการ กระทรวงกลาโหมจัดให้มีการตรวจเลือกทหารกองเกินเข้ารับราชการทหารกองประจำการ ประมาณ 60,000 -100,000 คน โดยได้รับการคัดเลือกมาเป็นทหารกองประจำการจากการสมัครหรือการจับฉลาก ซึ่งจะมีการเรียกพลครึ่งหนึ่งเข้ารับราชการในหน่วยทหารทั่วประเทศในเดือนพฤษภาคม อีกครึ่งหนึ่งจะเรียกในเดือนพฤศจิกายนของปีนั้น เยาวชนชายไทยที่สมบูรณ์แข็งแรงเหล่านั้นจะได้รับการฝึกทหารใหม่เป็นระยะเวลา 10 สัปดาห์ จากหน่วยฝึกทหารใหม่ซึ่งสำหรับกองทัพบกจะมีกว่า 300 หน่วย กระจายอยู่ทั่วประเทศ การฝึกทหารดังกล่าวอาจมีอันตรายหรือมีการเจ็บป่วยจากการฝึก คือการเจ็บป่วยจากความร้อน (heat illness) ซึ่งเป็นกลุ่มโรคที่เป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญของทหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคลมร้อน (heat stroke) ซึ่งเป็นโรคที่รุนแรง โดยลักษณะของโรคจะมีอุณหภูมิแกนกายสูงกว่า 40° C และมีความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลางร่วมด้วย เช่น การพูดจาสับสน ชัก หรือถึงขั้นหมดสติ ความสำคัญของโรคลมร้อนคือหากเกิดขึ้นแล้วจะมีอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ถึงร้อยละ 17-70 Lipman GS และคณะ (2013) จากความสำคัญดังกล่าวจึงเกิดเป็นนโยบายที่สำคัญและเน้นย้ำจากกองทัพบกและกรมแพทย์ทหารบก เรื่องของการบาดเจ็บและสูญเสียกำลังพลจากการฝึก จากการรายงานการเกิดโรคลมร้อนที่เกิดขึ้นในแต่ละครั้ง บางครั้งพบทหารกองประจำการเสียชีวิตหรือเกิดภาวะทุพพลภาพ

คุณลักษณะ

---

ทีมกระบวนการดูแลผู้ป่วย (PCT) อันประกอบไปด้วยแพทย์ พยาบาล และวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง
ได้ร่วมกันวิเคราะห์ในการแก้ไขปัญหาโดยแบ่งออกเป็นด้านต่างๆ ดังนี้

1. 1. ด้านสถานที่ตั้ง พบว่าหน่วยฝึกทหารใหม่ที่อยู่ห่างไกลจากโรงพยาบาลค่ายกาวิละ มีโรงพยาบาลซึ่งตั้งอยู่ใกล้หน่วยฝึกทหารใหม่ จึงมีแนวความคิดในการส่งต่อผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาลที่อยู่ใกล้ที่สุดซึ่งมีระยะทางและระยะเวลาในการเดินทาง รายละเอียดตามตารางที่ 2

ลำดับ	ที่ตั้งหน่วยฝึก	โรงพยาบาลในพื้นที่	ระยะทาง (กิโลเมตร)	ระยะเวลาเดินทาง (นาที)
1	อำเภอเมืองจังหวัดเชียงใหม่	โรงพยาบาลค่ายกาวิละ	1	4
2	อำเภอแม่ริมจังหวัดเชียงใหม่	โรงพยาบาลนครพิงค์	13	15
3	อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่	โรงพยาบาลเชียงดาว	11	15
4	อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน	โรงพยาบาลปาย	2.5	10

ผู้อำนวยการโรงพยาบาลค่ายกาวิละ ได้ดำเนินการโดยการประสานงานขอความร่วมมือจากผู้อำนวยการโรงพยาบาลตามพื้นที่ดังกล่าวซึ่งเป็นโรงพยาบาลสังกัดกระทรวงสาธารณสุขทั้งหมด โดยให้ข้อมูลถึงปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้น จึงขอความร่วมมือในการรับผู้ป่วยจากหน่วยฝึกทหารใหม่ที่อยู่ในพื้นที่ของโรงพยาบาลซึ่งได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี

2. ด้านกระบวนการดูแลรักษาภาวะการบาดเจ็บจากความร้อน ปัญหาที่พบบ่อยในการให้การดูแลผู้ป่วยโรคลมร้อนคือ การวินิจฉัยโรคและการส่งต่อที่ล่าช้าตลอดจนการขาดองค์ความรู้ในการให้การรักษาตามศักยภาพของแต่ละสถานที่ที่พบผู้ป่วย โดยเริ่มตั้งแต่หน่วยฝึกทหารใหม่ ไปยังโรงพยาบาลระดับปฐมภูมิ และโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ โรงพยาบาลค่ายกาวิละจึงได้จัดให้มีการประชุมหาแนวทางการปฏิบัติร่วมกัน
   โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญจากโรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้า และกรมแพทย์ทหารบกมาบรรยายเกี่ยวกับโรคลมร้อน การเตรียมอุปกรณ์ในการลดอุณหภูมิกายและการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคลมร้อน โดยให้ความรู้แก่ นายสิบเสนารักษ์ แพทย์ พยาบาลเกี่ยวกับโรคลมร้อนและการรักษาพยาบาลในการลดอุณหภูมิกายให้เหมาะสมกับศักยภาพของแต่ละจุดที่พบผู้ป่วย และกำหนดขอบเขตการรักษาในแต่ละจุดที่ให้การรักษากับผู้ป่วย Heat Stroke พร้อมทั้งกำหนดระยะเวลาในการรักษา เพื่อลดความล่าช้าและเพิ่มความถูกต้องในการดูแลผู้ป่วยโรคลมร้อนตามหลักวิชาการ การประชุมดังกล่าวส่งผลให้ได้ข้อสรุปแนวทางในการดูแลผู้ป่วยโรคลมร้อนตลอดจนแนวทางการส่งต่อผู้ป่วย จากหน่วยฝึกไปยังโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดและการส่งต่อไปยังโรงพยาบาลที่มีความพร้อมมากกว่า คือโรงพยาบาลนครพิงค์ ส่งผลให้ระยะเวลาในการส่งต่อผู้ป่วยจนถึงโรงพยาบาลลดลงอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ยังมีการซักซ้อมเสมือนจริงโดยเริ่มต้นจากหน่วยฝึกมายังโรงพยาบาลใกล้เคียงและจากโรงพยาบาลขนาดเล็กไปยังห้องผู้ป่วยวิกฤต (ICU) โรงพยาบาลนครพิงค์
3. การจัดให้มีช่องทางพิเศษในการรับและส่งต่อผู้ป่วย Heat Stroke ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว ผู้ป่วย Heat Stroke หากได้รับการวินิจฉัยโรคและการส่งต่อที่ล่าช้า ทำให้การรักษาที่สำคัญที่สุดคือการลดอุณหภูมิกายล่าช้า จะทำให้อัตราการเกิดภาวะทุพพลภาพและอัตราการตายสูงถึงร้อยละ50 การจัดให้มีช่องทางพิเศษในการรับและส่งต่อผู้ป่วย Heat Stroke ตั้งแต่จุดที่เกิดเหตุ ไปยังโรงพยาบาลที่อยู่ใกล้ที่สุดและโรงพยาบาลที่มีความพร้อมในการดูแล จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ด้วยเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าวจึงทำให้เกิดความร่วมมือกันจากโรงพยาบาลของรัฐทั้งในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข กองทัพบก กรมแพทย์ทหารบกในการบูรณาการการร่วมมือในการดูแลผู้ป่วย การให้ความรู้เกี่ยวกับการดูแลรักษาโรค Heat Stroke ทำให้เกิด Chiang Mai Heat Stroke Fast Track ขึ้น โดยครอบคลุมการดูแลหน่วยทหารในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดแม่ฮ่องสอน จำนวนประมาณ 17,000 คน และยังรวมถึงประชาชนทั่วไปในพื้นที่ที่มีโอกาสเกิด Heat Stroke เช่น ผู้ที่นิยมออกกำลังกายกลางแจ้ง การวิ่งมาราธอน การปั่นจักรยาน ที่กำลังได้รับความนิยม และมักมีการจัดกิจกรรมเหล่านี้บ่อยในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ รวมถึงกิจกรรมการรับน้องเดินขึ้นดอยของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งมีผู้เข้าร่วมกิจกรรมเป็นจำนวนมาก หลังจากที่มีการจัดทำโครงการนี้ขึ้น ผู้ป่วยเหล่านี้ จะได้รับบริการตามแนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยบาดเจ็บจากความร้อน ตามแนวทาง Chiang Mai Heat Stroke Fast Track ซึ่งผู้ป่วยจะได้รับการรักษาที่มีประสิทธิภาพ โดยการวินิจฉัยที่ถูกต้อง การส่งต่อที่รวดเร็ว ทำให้ผู้ป่วยเกิดความปลอดภัย

ข้อมูลอื่น ๆ

---

จากประสานความร่วมมือของโรงพยาบาลทั้งในสังกัดกระทรวงกลาโหม และสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ทำให้ได้ช่องทางพิเศษของการส่งต่อผู้ป่วย ได้แนวทางในการปฐมพยาบาลที่เหมาะกับบริบททั้งหน่วยทหาร โรงพยาบาลขนาดเล็กและโรงพยาบาลขนาดใหญ่ เพราะแต่ละแห่งมีความสามารถที่แตกต่างกัน โดยประกอบด้วย แนวทางการวินิจฉัย แนวทางการปฐมพยาบาล การดูแลรักษาและแนวทางการส่งต่อพร้อมทั้งกำหนดเส้นทางการส่งต่อ การเตรียมความพร้อมของส่วนงานที่เกี่ยวข้อง ในด้านสมรรถนะของผู้ปฏิบัติงานเรื่องการเช็ดตัว การเตรียมน้ำแข็ง การเตรียมสารน้ำแช่เย็น พัดลม เนื่องจากการดูแลผู้ป่วยบาดเจ็บจากความร้อน จะมีความแตกต่างจากผู้ป่วยทั่วไป การดูแลรักษาที่เหมาะสมทันการณ์ จะส่งผลต่อการรอดชีวิตและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยหากมีการรักษาอย่างถูกต้องรวดเร็ว